Sa unang tingin, iisipin na himpilan lang ang mga ito ng sirang sasakyan. Pero ang mga bulok at nabangga na mga jeep sa gilid ng Commonwealth ay nagsisilbi nang tahanan ng mga pamilya na walang masilungan.

Mistulang komunidad ang pinagdikit-dikit na mga sasakyan. Masikip ang tila eskinita sa pagitan ng mga ito. Bunga ng kasikipan, maging ang isang tao ay nahihirapan na pumasok sa eskinita.

Sa kabila ng suliranin na ito, napagkasya ng isang babae, si Gng. Julie Ricafort, ang pamilya niya sa loob ng isang sirang Kia van. Ang loob ng van ang lugar ng bihisan ni Ricafort at ng mga anak niya. Dito na rin sila kumakain at natutulog. Pero sinabi ni Ricafort na hindi palagi ganito ang buhay nila.

Sinabi ni Ricafort na mga iskwater sila dati ngunit napilitan na umalis sa kanilang lugar nang gibain ito ng mga tauhan ng Awtoridad sa Pag-unlad ng Kalakhang Maynila (MMDA).

Walang malilipatan ang pamilya kaya nila tiniis na manirahan sa isang nakatambak at sirang van.

Walang palikuran sa van kaya kung saan-saan nakatambak ang mga dumi, mula sa tao, hanggang sa mga balutan ng pagkain. Bunsod nito, malimit magkasakit ang mga anak ni Julie dahil sa mikrobyo na dulot ng mga basura.

Isang biyahe
Mula sa isang sira na telebisyon hanggang sa mga damit na nakalagay sa karton, lahat ng mga ari-arian ng pamilya ay pinagkasya nila sa van. Mistula silang bibiyahe ngunit walang patutunguhan.

Sa labas ng van, hindi rin ligtas sa init at ulan ang mga gamit nila sa pagkain.

Inangkin na rin ng pamilya ang isang kinakalawang na Fiera sa harap ng van. Walang bubong ang Fiera. Dito naglalaba at nagsasampay ng mga damit ang pamilya.

Pero masaya ang pamilya sa sitwasyon nila. Anila, higit na mabuti ito kaysa maging iskwater dahil mayroon silang maayos na "bahay."

Karamay ni Julie ang 10 pamilya sa kanilang "komunidad." Lahat sila ay naninirahan sa inabandonang mga sasakyan sa Commonwealth.

Tulad ng karaniwang komunidad, magkakapitbahay rin ang turingan ng mga tao. Bagama't sa sirang mga sasakyan sila nakatira, inirerespeto ng mga tao ang karapatan ng bawat isa.

Sa loob ng isang jeep, nakita ng The CORRESPONDENTS ang isang sanggol na may edad na siyam na buwan, anak ni Rosemarie Mapanao. Kasama niyang naninirahan sa jeep ang pinsan na si Mary Jane Ortega, mga anak nila at asawa.

Dito sa jeep nanganak si Mapanao. Aminado siyang mahirap magpalaki ng anak sa sitwasyon na ito.

Batid ni Mapanao ang kasaysayan ng tinitirhan niya. Anang babae, nasangkot sa aksidente ang jeep at hindi na binalikan ng may-ari. Pinabayaan na itong mabulok.

Ngayon, sa halip na drayber ang may hawak ng manibela ng jeep, makikita sa pwesto nito ang mga plato at labada ng pamilya.

Isang bagsak
Karaniwang mga tsuper o pahinante ng kompanya ng towing ang mga asawa ng tatlong babae. Isa sa kanila si Danny, asawa ni Ricafort. Depende sa komisyon ang sweldo ng lalaki at hindi buwanan.

Kapag swerte, nakapag-uuwi siya ng P200 isang araw. Kapag mahina ang kita, swerte nang makapag-uwi siya sa pamilya ng P30 isang araw.

Nangako ang MMDA na ililipat ang mga pamilya sa proyektong pabahay sa Rodriguez, Rizal. Pero hanggang sa ngayon, nanatiling pangako ang pahayag na ito.

Habang dumadaan ang mga araw, patuloy na nangangamba ang mga pamilya sa komunidad na ito sa Commonwealth. Pangamba nila, baka tulad ng paggiba sa kanilang mga barong-barong, buwagin din ang lugar na natutunan na nilang tawagin bilang tahanan.

Ayon sa mga residente, ilan nang pamilya ang umalis noong ikalawang linggo ng Hulyo dahil sa takot na paalisin sila doon ng MMDA.

Hiling ng mga residente, nawa'y huwag nang gambalain ng mga awtoridad ang kanilang tinitirhan. Anila, kaysa matulog sa gilid ng kalsada, makatutulong ang mga sasakyang sira sa walang masilungan.

Sa panig ng pamilya ni Danny, ayaw niyang tumagal sa lugar na ito. Wala silang panalo sa ganitong uri ng buhay, anang lalaki.

Bilang padre de pamilya, nananatiling maalab ang hangarin ni Danny na magkaroon ng disenteng tinitirhan. Ito ang kanyang sinabi sa harap ng kalagayan nila ngayon. Aniya, higit pang mabuti ang daga sa kanila dahil mayroon itong sariling lungga.