Tuwing araw ng Lunes, dumadagsa ang mga tao sa kapitolyo ng Pampanga. Batid nilang naroon si Gobernador Manuel "Lito" Lapid at tiyak na tatanggapin sila nito upang makapaghinga ng mga hinaing at kahilingan para sa mga komunidad nila.

Ito ang panghuling taon ni Lapid bilang gobernador ng lalawigan. Ikatlong termino na niya ito sa pwesto at, sa madaling salita, hindi na siya maaari pang tumakbo.

Sa kabila nito, sinabi ni Lapid na ngayon lang siya nakaaabante. "Noong unang termino ko, puro problema ang Pampanga dahil sa lahar." Kung mayroon man, kakaunti lang din sa mga mamamayan ang nagbabayad ng buwis.

Noong maupo sa Malacañang si Joseph Estrada, ipinag-utos nito na suspendihin si Lapid dahil sa mga bintang ng katiwalian.

Hitik sa aksyon at isyu
Mailap si Lapid sa mungkahi na kapanayamin siya ng mga mamamahayag. Higit siyang umiiwas sa mga panayam na may layuning talakayin ang mga kaso laban sa kanya.

Ang sabi ng mga kalaban, ayaw makipag-usap ni Lapid sa mga mamamahayag dahil hindi rin niya alam kung papaano sasagot sa mga tanong. Pero bumigay si Lapid sa panayam ng The CORRESPONDENTS. Anang gobernador, atubili siyang makipag-usap sa mga mamahayag dahil malimit na bigyan ng kulay ng mga ito ang mga sinasabi niya.

Halimabawa, ani Lapid, ang plano niya sa pulitika. "Wala pa nga akong plano, binibira na ako."

Ang pinakabagong isyu laban sa kanya: ang napabalita na ipinatayo niyang mansyon sa bayan ng Porac. Mataas ang bakod na nakapaligid sa bahay na ito. Mahirap makita mula sa labas kung gaano kalawak ang lupain ni Lapid.

Ipinagtapat ni Lapid na nabalitaan na niya ang helicopter ng ABS-CBN News na rumoronda sa himpapawid sa ibabaw ng kanyang lupain ilang linggo na ang nakalilipas.

Hindi na siya nagulat nang tanungin ng The CORRESPONDENTS hinggil sa ari-arian niyang ito.

Aminado si Lapid na pag-aari niya ang bahay. "Artista ako at malaki rin ang kinikita namin. Napag-ipunan ko ang binili [ko]," aniya.

Kung bakit itinayo sa Porac ang bahay, sinabi ni Lapid na: "Dito ako lumaki at nais kong balikan ang mga alaala ng aking kabataan."

Sinabi ng gobernador na nabili niya ang lupa bago pa pumutok ang bulkang Pinatubo. Sa halagang P30 bawat metro kwadrado, pinagtiyagaan ni Lapid na makaipon upang bilhin ang lupain.

Aniya, mura ang halaga ng lupa dahil malapit ito sa bundok. Pero sa panayam tumanggi siyang banggitin ang aktwal na sukat ng lupain.

Pinahintulutan ni Lapid ang The CORRESPONDENTS na makapasok sa loob ng bakuran. Malawak ang loob nito. Wika ng mga naninilbihan, kailangang gumamit ng golf cart upang maikot nang madali ang lugar.

Noong araw na bisitahin ng The CORRESPONDENTS ang bahay ni Lapid, nakita ng grupo ang dalawang golf cart na nakahimpil malapit sa garahe ng mga sasakyan. Mayroong swimming pool sa di-kalayuan at kumpleto din sa slide. Mayroon ding basketball court ang bakuran, palaisdaan at koral para sa mga kabayo.

Ito ang pangarap ni Lapid sa pagreretiro niya sa pulitika. Aniya, nais niyang magtanim na lang kapag natapos na ang kanyang ikatlong termino bilang gobernador.

Para sa katulad niyang lumaki sa hirap, sinabi ni Lapid na ang bahay na ito ang katuparan ng kanyang mga pangarap.

Natupad na pangarap
Giit ni Lapid, ang bahay sa Porac ang katuparan ng mga pangarap niya at resulta ng mga naipon niya sa mahigit dalawang dekada sa pelikula.

Pahayag ni Lapid, hindi dito napupunta ang mga sweldo niya bilang gobernador dahil ang bahay na ito ay katas ng kanyang pag-aartista.

Pero, anang gobernador, maaaring matapos na rin ang bukal na pinagmumulan ng kanyang sweldo bilang artista. Aniya, nagkakaedad na rin siya at hindi na maaaring ipakita sa pelikula ang mga gawain na siyang naghatid sa kanya sa katanyagan bilang artista.

Hindi makita ni Lapid ang punto kung bakit siya binabatikos sa katuparan ng mga pangarap niya. Aniya, hindi masama na matupad ang mga pangarap.

Iginiit ni Lapid na nagmula sa pinaghirapan niya sa pelikula ang ipinagpagawa ng bahay. pero hindi niya masabi kung magkano ang nagastos niya sa pagpapatayo nito.

Dalawang taon ang inabot bago naitayo nang husto ang bahay, anang gobernador. Sa katunayan, lubhang mabagal ang pagpapagawa nito at paunti-unti lang kung kailan mayroon siyang pelikula. Sa katunayan din, madalas ay inililibre siya ng mga kaibigan sa materyales na ginamit sa pagpapatayo ng bahay.

Binubuo ng ilang titulo ng lupain na pag-aari ni Lapid sa Porac. Ang ilan sa mga titulo ay nakapangalan sa asawa niyang si Marissa.

Ngunit hindi lang ang bahay sa Porac ang pag-aari ni Lapid, ayon sa pananaliksik ng The CORRESPONDENTS. Mayroon pa siyang dalawang bahay sa Lungsod Angeles.

Ang isa sa mga bahay ay nakatayo sa L & S Subdivision. Hindi sekreto ang bahay dahil madali itong hanapin. Ipagtanong lang sa kahit na sinong taga-Angeles, madali nilang ituturo ang bahay ng gobernador.

May isa pang bahay si Lapid sa Sunset Estates. Ani Lapid, hindi niya gaanong dinadalaw ang bahay na ito. Higit pang madalas na maglagi sa bahay ang bunso niyang anak at mga kaibigan nito, pahayag ng gobernador.

Sinabi rin ng gobernador na mayroon siyang isang bahay sa Filinvest Subdivision sa Lungsod Quezon. Aniya, ang bahay na ito ay bayad noong gumawa siya ng pelikula para sa Regal Films.

Sa kabuuan, apat na malalaking mga bahay ang pag-aari ni Lapid. Ito pa lang ang batid ng publiko na pag-aari ng opisyal na sumusweldo ng P28, 000 bawat buwan.

Bahay at kotse
Noong suriin ng The CORRESPONDENTS ang statement of assets and liabilities (SAL) ni Lapid para sa taon ng 2002, lumitaw na hindi ito tugma sa mga pag-aari na sinasabi niya.

Umabot sa P12 milyon ang halaga ng ari-arian tulad ng bahay at lupa ang deklarado ni Lapid. Kabilang na rito, ayon sa pananaliksik ng The CORRESPONDENTS, ang 30-ektaryang lupain sa Porac.

Sa bahay pa lang sa Porac, mababa na ang idineklara ni Lapid pagdating sa kanyang SAL. Ang SAL ay rekisito para sa lahat ng opisyal ng pamahalaan.

Noong 1999, batay sa kanyang SAL, idineklara ni Lapid na P3 milyon lang ang halaga ng lupain niya sa Porac. Wala pang bahay sa lupain noong panahon na iyon.

Batay rin sa SAL niya, ang pag-aaring mga sasakyan ni Lapid ay sobra nang kaunti sa P3 milyon.

Pero ayon sa mga datos na nakuha sa Land Transportation Office, may siyam na sasakyan na nakarehistro sa pamilya ni Lapid. Karamihan sa mga ito ay nakapangalan sa asawa ni Lapid at dalawang anak na lalaki. Kabilang sa listahan ang dalawang Ford Expedition, isang Honda CR-V, Toyota Land Cruiser, Mercedes Benz at modelong 2003 Volkswagen Beetle. Ang dalawang Expedition pa lang, mahigit P3 milyon na ang halaga.

Ang mga datos na ito ang ipinagtataka ng mga kalaban ni Lapid.

"Paano napagkakasya ni Lapid ang P28, 000 niyang sweldo para makalikom ng ganitong klaseng mga bahay at kotse?" tanong ng abogadong si Jun Canlas. Nakalaban ni Lapid si Canlas sa halalang pagkagobernador noong Mayo 2001.

Bunga ng ari-arian na di-maipaliwanag ng gobernador, naghahanda ng kaso ang mga kalaban ni Lapid upang isampa sa Tanggapan ng Ombudsman. Ang kaso nila: unexplained wealth.

Sa kabila nito, naniniwala si Canlas na mayroong isang likas na yaman sa Pampanga na pinagmumulan ng yaman ni Lapid.

Ang operasyon ng mga "quarry" o pagkuha ng buhangin at graba mula sa lahar ang pangalawang pinakamalaking pinagmumulan ng kita ng lalawigan ng Pampanga. Makaraang pumutok ang Pinatubo noong 1991, higit pang lumago ang negosyo ng buhangin. Kasunod lang ito ng kita mula sa pagbabayad ng buwis.

Naniniwala ang mga kritiko ni Lapid na ang lahar na dating perhuwisyo sa mga mamamayan ang siyang pinagmumulan ng malaking pera.

Kaugnay nito, malakas din ang bulung-bulungan na laganap ang katiwalian sa bentahan ng buhangin sa Pampanga.

Bawat trak na humahakot ng buhangin at graba sa Pampanga ay kailangang magbayad ng P300. Pinaghahatian ito ng lalawigan, bayan at barangay kung saan nagmumula ang buhangin at graba.

Nasaksihan ng The CORRESPONDENTS ang operasyon sa pagkuha ng buhangin at graba isang Linggo ng hapon. Kung tutuusin, mahina ang araw ng Linggo para sa paghahakot dahil walong trak lang ang nakita ng The CORRESPONDENTSsa loob ng isang oras. Pero sa madaling sabi, kumita ng P2, 400 ang kinauukulan sa loob ng isang oras na iyon.

Dalawampu't apat na oras ang operasyon ng mga quarry. Kung pagsasama-samahin lahat ng lugar na mayroong operasyon ng quarry sa buong Pampanga, sa isang buwan ay aabot sa milyon-milyong piso ang kinikita ng lalawigan dito.

Tanong ng mga residente, saan napupunta ang pera?

Giit ni Lapid, legal ang prosesong dinadaanan ng paglikom ng pera mula sa pagkuha ng buhangin at graba. Muli niyang binanggit na hindi sa kanyang bulsa napupunta ang salapi mula sa lahar kundi sa kabambayan.

Hindi rin totoo, aniya, dito nagmula ang salapi na ipinagpagawa niya ng bahay at ipinambili ng mga ari-arian. Anang aktor-pulitiko, mayroon siyang sariling salapi na kanyang inipon mula sa sweldo bilang artista.