Nitong unang linggo ng Hulyo, hinanap ng The CORRESPONDENTS sa Makati ang tanggapan ng Anglo-European Services malapit sa kanto ng kalye Solchuaga at Pasong Tamo. Isa itong ahensya na nagpapadala ng mga manggagawang Pilipino sa Gitnang Silangan, partikular sa Iraq.

Sa tanggapan ng ahensyang ito, pasado 5 p.m. na pero wala pa ring umaalis sa mga tao na ilang buwan nang naghihintay na matawag ang kanilang pangalan.

Lahat sila, nag-uunahan na makapunta at makapagtrabaho sa Iraq.

Ang ilan sa mga aplikanteng nakapanayam ng The CORRESPONDENTS, nagpasaring sa Pangulong Arroyo. Anila, dapat ay payagan na silang umalis ng Pilipinas patungong Iraq.

Sa kasalukuyan, Iraq ang itinuturing na pinakamapanganib na lugar sa buong mundo.

Sa mga aplikanteng nakausap ng The CORRESPONDENTS, hindi pagmamalabis sabihin na kaunti na lang, kakapit na sila sa patalim. Pero ang siste, hindi sila nangangamba na matulad sa sinapit ni Angelo de la Cruz.

Si de la Cruz ang Pilipinong drayber ng trak sa Saudi Arabia na nabihag ng mga rebeldeng Iraqi habang nagbibiyahe ng krudo sa Iraq noong Hulyo 7.

Biyaheng Iraq
Buwan ng Setyembre 2003 nang magsimulang magpadala ng mga manggagapang Pilipino ang Anglo-European sa Iraq. Ayon sa impormasyong nakuha ng The CORRESPONDENTS, mga kompanyang Briton ang kliyente ng ahensyang ito.

Madali lang ang proseso ng pagpapalakad ng ahensya, ayon sa mga aplikante.

Una, walang "placement fee" o bayad para makaalis ang isang aplikante. Ikalawa, walang bayad sa pagpapasuring medikal.

Sagot din ng kompanyang Briton ang pamasahe ng aplikante kapag natanggap siya. Sasagutin din ng kompanya ang gastos sa pagkain at tutuluyang bahay o lugar ng trabahador.

Kaya nga tuwang-tuwa ang isang aplikante kapag natanggap siya dahil ang sweldong naglalaro sa $500 hanggang $800 kada buwan ay hindi na mababawasan.

Sabi ng mga aplikante, minsan lang ang ganitong pagkakataon.

Pero problema nila ang 51 mga tropang Pilipino. Bunga umano ng pagpapadala ng pamahalaang Pilipinas ng tropa sa Iraq, namemeligro ang buhay ng tinatayang 4,000 mga manggagawang Pilipino roon.

Hindi na bago ang hangarin ng mga aplikanteng nakausap ng The CORRESPONDENTS. Matagal nang nagtutungo sa Iraq ang mga manggagawang Pilipino.

Sa ilalim ng rehimen ni Saddam Hussein, isa ang Iraq sa modernong mga bansa sa Gitnang Silangan.

Siyempre pa, mga Pilipino ang nagpawis sa mga proyekto at konstruksyon ng mga kalsada at gusali. Wika nga, malamang sa hindi ay mga Pilipino ang gumawa ng matitibay na kalsada sa bansa.

Pero nabaldado ang Iraq dahil sa magkasunod na mga gera noong dekada '90 at noong 2003. Banat ng mga pwersang Amerikano, si Saddam umano ang may pakana ng mga digmaang ito.

Ngunit hindi ibig sabihin na nagsasaya ang mga Iraqi dahil napatalsik ng mga Amerikano si Saddam. Ang siste, ang iba sa kanila ay hindi rin natutuwa sa pamamalagi ng mga Amerikano sa Iraq.

Isa sa mga nakasaksi ng katotohanang ito si Herbert Docena ng Iraq Occupation Watch. Dalawang buwan nanirahan sa Iraq si Docena.

Sa loob ng panahong ito, napatunayan niyang naniniwala ang ordinaryong Iraqi na pinag-iinteresan ng mga Amerikano ang reserbang langis ng Iraq.

Aniya, nadamay na rin ang mga tropang Pilipino sa pagkagalit ng mga Iraqi dahil inaakala ng mga mamamayan na kasama sa pwersang umookupa sa kanilang bansa ang mga sundalo, pulis at nars na ipinadala ng pamahalaang Pilipinas.

Biyayang Kano
Halos lahat ng mga Pilipinong napadpad sa Iraq sa nakalipas na dalawang taon ay nagtatrabaho sa mga base militar ng mga Amerikano.

Sabi ng mga aplikante sa Anglo-European, ligtas umano sa loob ng mga base.

Kahit pinatigil ng pamahalaang Pilipinas ang pagpapadala ng mga manggagawa sa Iraq, tuloy ang pagpoproseso ng mga aplikante sa kanilang mga dokumento sa pag-asang makakakuha ng trabaho at sweldong dolyar.

Sa kabila nito, hindi natitinag ang mga aplikante. Sa katunayan, nagtitiis sila ng pagod at puyat kahit umabot ng 3 a.m., mainterbyu lang ng mga opisyal ng ahensya.

Sa dami ng mga aplikante, Lunes hanggang Sabado ay bukas ang opisina ng Anglo-European.

Ang ilan sa mga aplikanteng nakausap ng The CORRESPONDENTS, pabalik-balik sa ahensya. Karamihan sa kanila ay nanggaling pa sa mga lalawigan.

Dakong 3 a.m., bumalik ang The CORRESPONDENTS sa tanggapan ng Anglo-European. Naroon pa rin ang mga aplikante.

Isa sa kanila si Crisanto Miranda na "kabalen" ni de la Cruz sa Mexico, Pampanga. Anang aplikante, naghihintay pa rin siyang mainterbyu para sa trabaho. Malaki ang pag-asa ni Miranda dahil may nakapagsabi sa kanyang siya na ang susunod sa interbyu pagsapit ng 10 a.m. pero wala pa itong katiyakan.

Isinama ni Miranda ang The CORRESPONDENTS sa bahay niya sa Mexico. Anang lalaki, ang bahay na kanilang tinitirhan ang tangi niyang naipundar matapos makapagtrabaho sa Gitnang Silangan.

Taon ng 1991 pa nang huling magtrabaho si Miranda. Sa pagitan ng taon na iyon at sa kasalukuyan, sumisingit siya ng trabaho sa kanilang munisipyo.

Ito lang ang nagagawa ni Miranda na tulong sa asawang nagtatrabaho para buhayin ang kanyang limang anak.

Kwento ni Miranda, bago sumiklab ang digmaang Iran-Iraq noong dekada '80, drayber siya ng isang kompanya sa Iraq. Bukod dito, naging bahagi rin si Miranda ng grupo na gumawa ng mga "bomb shelter" ni Saddam.

Sa bisa ng karanasang ito, sinabi ni Miranda na hindi siya natatakot bumalik sa Iraq kahit alam niyang delikado ang kalagayan ng mga drayber dahil sila lagi ang puntirya ng mga kidnaper.

Sa kabila nito, giit ni Miranda, mabuti nang sumugal sa Iraq kaysa mamatay sa gutom na walang kalaban-laban sa Pilipinas.

Malinaw ang peligro
Iyan ang sabi ni Miranda.

Iba ang pananaw ni Ghing Soliman, manggagawa dati sa Iraq.

Tatlong beses sa isang linggo kung magpahilot si Soliman sa ospital ng Saint Luke's sa Lungsod Quezon.

Ito ang bunga ng pagkakabalda ng isang bahagi ng katawan ni Soliman makaraang pasabugan ng mortar ang pinagtatrabahuhan niyang bodega sa Iraq noong Mayo.

Masaklap din ang kapalaran ni Francisco Pagkalinawan sa Iraq. Aniya, siya at hindi si de la Cruz ang unang Pilipino na nabihag sa Iraq.

Tulad ni de la Cruz, drayber din ng trak si Pagkalinawan. Tulad ni de la Cruz, binantaan din ng mga kidnaper na pupugutan nila si Pagkalinawan.

Pero pinalaya rin kinalaunan si Pagkalinawan.

Hindi nagtapos kay Pagkalinawan ang pambibihag ng mga rebeldeng Iraqi. Matapos si Pagkalinawan, dalawang Amerikano at isang Koreano ang binihag ng mga rebelde. Lahat sila, pinugutan.

Payo ng isang experto, dapat ay nakita ng pamahalaan ang mga pangyayaring ito.

Sabi ni Julkipli Wadi ng Institute of Islamic Studies ng Unibersidad ng Pilipinas-Diliman, negatibo ang epekto para sa mga manggagawang Pilipino ng pagpapadala ng mga tropa ng pamahalaan sa Iraq.

Sa mga panahong ito na hindi pa nalalasap ng Pangulo ang tagumpay niya sa eleksyon, nahaharap na siya sa matinding pagsubok.

Hindi basta simpleng pagsubok ang kaharap ngayon ng Pangulo kundi naiipit siya sa nag-uumpugang mga bato. Sino ba ang pagbibigyan niya? Ang mga Amerikano o mga manggagawang Pilipino?

Noong sumalakay ang Amerika sa Iraq, nabuhay muli ang nakatulog na relasyon ng Pilipinas at Amerika nang magpasya si Gng. Arroyo na kampihan ang mga pwersa na sumugod upang patalsikin sa poder si Saddam.

Ngayon, ang Pilipinas na nakalimutan nang mag-alsa balutan ang Amerika noong dekada '90 sa dating Clark Air Base at Subic Naval Base, paborito na muli.

Tawag pa nga ng Pangulong George W. Bush sa Pilipinas, "major non-NATO (North Atlantic Treaty Organization) ally."

Ito ang dahilan kung bakit tumatanggap muli ang Pilipinas ngayon ng mga armas militar at sobrang kagamitan mula sa mga pwersang Amerikano.

Paniwala ng mga kritiko ng pamahalaan, ang relasyong Pilipinas-Amerika ang isa sa mga dahilan kung bakit maraming mga trabahong naghihintay sa mga Pilipino sa Iraq, partikular sa mga base militar ng Amerika.

Kaya pangamba ng mga aplikante ng Anglo-European, hindi kaya bawiin ng Amerika ang trabaho kapag kumalas ang Pilipinas sa "Coalition of the Willing" ni Bush?

Ngunit ayon sa mga kritiko ng Pangulo, higit na masama ang epekto kung mananatili ang Pilipinas sa koalisyon dahil lahat ng mga kalaban ng Amerika, makakalaban din ng mga Pilipino.