Some folks like to get away Take a holiday from the neighborhood Hop a flight to Miami Beach Or to Hollywood But I'm taking a Greyhound On the Hudson River Line I'm in a New York state of mind I've seen all the movie stars in their fancy cars and their limousines Been high in the Rockies under the evergreens But I know what I'm needing And I don't want to waste more time I'm in a New York state of mind It was so easy living day by day Out of touch with the rhythm and blues But now I need a little give and take The New York Times, The Daily News It comes down to reality And it's fine with me 'cause I've let it slide Don't care if it's Chinatown or on Riverside I don't have any reasons I've left them all behind I'm in a New York state of mind -- Mula sa awiting New York State of Mind, Panulat, musika, at awit ni Billy Joel

(Ang New York ang pangalawang tahanan para sa maraming Pilipino. Narito ang eksklusibong salaysay sa The Correspondents ni Cecilia Datu, brodkaster at kasalukuyang estudyante sa New York University. Ito ang kanyang nasaksihan bago at makaraan ang malagim na trahedyang dumatal sa tinaguriang "The Big Apple".)

Ika-siyam ng Setyembre, taong 2001. Piyesta dito sa Manhattan noon at kinunan ko ang selebrasyon bilang isang estudyante ng TV news production sa New York University.

At nang mga sandaling iyon, bigla kong naalala ang Pilipinas na kalahating mundo ang layo.

Dito, para rin silang mga Pilipino kung magsaya.

Hindi ko inaasahan na makalipas lamang ang dalawang araw, pagluluksa ang aking makukunan.

Setyembre 11, 2001. 8:45 a.m.

Sino ba ang mag-aakalang mangyayari ito sa New York?

Hindi ba, ito ang Amerika, ang tinaguriang 'land of freedom and prosperity' ?

Hindi ba ito ang lugar na nasa panaginip daw ng maraming Pilipino?

Para sa isang Pilipinong nasanay na sa mga balita ng pambobomba at insidente ng pagdukot sa Pilipinas, kahit ako ay nabigla.

Walang anuman na makapaghahanda sa kahit kanino sa ganitong mga tanawin.

Posible ang imposible
Nagdeklara ang mga awtoridad ng state of emergency. Pinauwi ang mga sibilyan, ipinatigil ang transportasyong pampubliko.

Isinara ang mga kalye, tulay, at daungan.

Sa isang iglap, under siege ang Amerika bukod sa napakahirap ng komunikasyon.

Sa New York City, mistulang war zone ang kapaligiran.

Sabi nga ng iba, "nakaranas kami ng nuclear winter sa kapal ng usok at abo."

Sa downtown, puno ng militar ang mga kalye at halos imposibleng makapasok subalit pinilit ko pa ring makalapit.

Nakakapangilabot ang hitsura ng subway na parang mausoleo sa katahimikan at ang kaunting ingay na maririnig mo ay mula sa mga bulung-bulungan ng mga anino.

Mula sa tren, kitang-kita ang dating kinatatayuan ng twin towers ng World Trade Center (WTC) at halos lahat ng mga pasahero, nakatutok sa Manhattan skyline, hinahanap ang alam nilang hindi na nila makikita.

Nakarating din ako sa trauma hospital, sa lugar na siyang pinagdalhan sa mga sugatan.

Totoo nga ang kasabihang, "makakatagpo ka ng Pilipino sa bawat sulok ng mundo."

Sa Saint Vincent's Hospital, nakapila ang mga Pilipino na handang mag-alok ng tulong.

Isa sa mga nakilala ko doon si Dr. Louis Dizon.

Limang taon nang naninirahan sa New York si Dr. Dizon at sa loob ng panahong ito, ni minsa'y hindi niya inakala na ang terorismong iniwan niya sa Pilipinas ay makakaharap din niya dito.

Si Dr. Zenith Yllana naman ay isa rin sa mga Pilipinong boluntaryo doon.

Aniya, ginawa raw niya ang pagtulong dahil sa personal na dahilan.

Ang kapatid daw ng asawa niyang Indian national ay nagtatrabaho sa 96th floor ng WTC at hanggang ngayon ay hindi pa nila mahanap.

Ulila ng pagkakataon
Nakiisa ang mga Pilipino sa dalamhati ng mga taga-New York.

Dito lamang sa lungsod, may libo-libo ang mga Pilipino.

Marami ring pamilyang Pilipino ang direktang naapektuhan ng trahedya.

Ayon sa mga awtoridad, may [est no.] na Pilipinong nawawala mula nang bumagsak ang dalawang gusali ng WTC.

Si John Lacson naman, may anim na kaibigang Pilipino na nagtatrabaho sa WTC at mula nang pumasok sila sa trabaho noong Martes, hindi pa sila nakakabalik.

Hindi rin alam ni John kung makakabalik pa sila.

Naabutan ko ang isang babae na nagpapaskil ng litrato ng pinsan niyang si Grace Cua sa mga pader ng Manhattan.

Saan ka man lumingon ngayon sa Manhattan, ang mga pader at poste ay namumulaklak sa mga poster at litrato ngmga nawawala.

Si Grace ay nagtatrabaho sa Mistui Corporation sa WTC.

Nangilabot ako nang makita ko ang litrato ni Grace sapagkat kamukhang-kamuka siya ng pinsan niya.

Nagdagsaan din ang mga Pilipino sa Philippine Consulate sa New York.

Mula nang maganap ang trahedya, bumuo na rin ang konsulado ng lupon ng Filipino counselors para sa mga pamilyang balisa at patuloy na naghahanap sa kanilang mga mahal sa buhay.

Isa rin si Gng. Malu Mapa sa mga nakilala ko nang lubusan nitong mga nakaraang araw.

Si Gng. Mapa ang tagapangasiwa ng Children's Services sa City Hall at mismong sa tapat ng WTC ang kanilang tanggapan.

Matapos tamaan ng eroplano ang unang gusali, agad nagtayo ng headquarters sa ilalim ng twin towers ang kanyang boss, si Mayor Rudolph Giuliani.

Subalit hindi nagtagal, bumagsak din ang pangalawang gusali kaya't kasama na ang alkalde at si Governor George Pataki sa mga inilikas.

Ang turistang si Philip naman, unang pasyal sa New York. Kitang-kita niya ang mga pangyayari nang unang bumangga ang unang eroplano sa gusali.

Makaraan ang ilan pang minuto, ang pangalawang eroplano naman ang sumalpok sa isa pang gusali ng WTC.

Manghang-mangha siya sa mga naglalakihang gusali at hindi niya inaasahan na masasaksihan niya ang pagguho ng mga ito.

Paghawi sa usok
Habang isinusulat ko ang bahaging ito, tatlong araw na ang nakaraan mula nang maganap ang trahedya.

Umaandar na rin ang karamihan sa pampublikong sasakyan, bukas na rin ang mga paaralan at balik trabaho na ang mga New Yorkers.

Mismong si Mayor Giuliani raw ang nag-uudyok sa mga mamamayan na bumalik sa dati nilang gawi na para bang walang naganap na karahasan sa kanilang lungsod.

Subalit ang isang malaking katotohanan, hindi na gaya ng dati ang Manhattan.

Mistulang makapal na usok ang bumabalot ngayon ang kalungkutan sa dating pinakamasayang lungsod sa Amerika.

Saan ka mang sulok magpunta, susundan ka ng amoy ng sunog at amoy ng kamatayan.

Tauon-taon, daan-daang Pilipino ang nagpupunta sa Estados Unidos. Tinatakbuhan nila ang kriminalidad at terorismo na tila pang-araw-araw na lamang balita sa Pilipinas.

Subalit ang trahedya ng Setyembre 11 ay isang paalala na walang kinikilalang bansa o hangganan ang terorismo sapagkat ang multo ng isang bayan ay bangungot rin ng sangkatauhan.